W ramach działalności nierejestrowanej możesz świadczyć prawie każdą usługę, która nie wymaga koncesji, zezwolenia ani wpisu do rejestru działalności regulowanej. W 2026 roku musisz pilnować limitu 10 813,50 zł przychodu należnego na kwartał. Najważniejsze zastrzeżenie dotyczy ZUS – świadczenie usług może zostać potraktowane jak wykonywanie umowy zlecenia, a wtedy obowiązki składkowe spoczywają na zleceniodawcy.
Czym jest działalność nierejestrowana?
Działalność nierejestrowana to drobna działalność zarobkowa osoby fizycznej, która przy spełnieniu warunków z ustawy Prawo przedsiębiorców nie wymaga wpisu do CEIDG. Nie zgłaszasz jej jako firmy, nie prowadzisz pełnej księgowości i nie opłacasz składek ZUS z samego faktu jej prowadzenia.
Warunkiem jest między innymi nieprowadzenie działalności gospodarczej w ostatnich 60 miesiącach oraz nieprzekroczenie limitu przychodów. Od 2026 roku limit jest liczony kwartalnie i wynosi 10 813,50 zł. Do limitu wlicza się przychód należny, czyli kwoty wynikające z wykonanych usług lub sprzedaży, nawet jeśli klient jeszcze nie zapłacił.
Sprzedaż produktu a usługa – skąd ryzyko ZUS?
Brak składek ZUS dotyczy działalności nierejestrowanej jako takiej. Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy zarabiasz na osobistym wykonywaniu usług. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez ZUS umowa o świadczenie usług jest rozliczana według zasad właściwych dla umowy zlecenia. Wtedy zleceniodawca powinien zgłosić wykonawcę do ubezpieczeń i opłacać należne składki.
| Typ działalności | Obowiązki ZUS | Wymagania i uwagi |
|---|---|---|
| Sprzedaż własnych produktów, na przykład rękodzieła | Co do zasady brak składek z tytułu samej sprzedaży | Trzeba prowadzić ewidencję, rozliczyć PIT i przestrzegać praw konsumenta |
| Usługa wykonywana osobiście dla klienta | Możliwe oskładkowanie jak przy umowie zlecenia | Zleceniodawca może mieć obowiązek zgłoszenia do ZUS i opłacenia składek |
| Praca mająca cechy konkretnego dzieła | Zależy od rzeczywistego charakteru umowy | Sama nazwa „umowa o dzieło” nie przesądza o braku składek |
O tym, czy dana współpraca jest usługą, decyduje jej rzeczywisty przebieg, a nie nazwa wpisana w dokumencie. Korepetycje, prowadzenie profilu w mediach społecznościowych, makijaż czy bieżąca pomoc techniczna zwykle polegają na starannym wykonywaniu czynności. Nie zmienia ich charakteru nazwanie ich „sprzedażą dzieła”.
Na zakres składek wpływa także sytuacja wykonawcy. Przykładowo, student lub uczeń do 26. roku życia wykonujący umowę zlecenia co do zasady nie podlega ubezpieczeniom z tego tytułu. Osoba zatrudniona na pełny etat może mieć z kolei inny zakres obowiązków składkowych. Przed rozpoczęciem współpracy trzeba więc poinformować klienta o możliwym obowiązku ZUS.
Jakie usługi można świadczyć?
Lista dozwolonych usług nie jest zamknięta. Możesz działać w wielu branżach, jeśli nie obowiązują szczególne wymogi ustawowe. Przykłady to:
- Korepetycje i zajęcia indywidualne – nauka języków, matematyki, muzyki lub obsługi programów.
- Copywriting i grafika – teksty na strony internetowe, opisy produktów, projekty graficzne i prowadzenie mediów społecznościowych.
- Usługi IT – prosta pomoc techniczna, tworzenie stron, konfiguracja sprzętu lub testowanie oprogramowania.
- Drobne naprawy i prace rzemieślnicze – renowacja mebli, naprawa przedmiotów, malowanie i podobne prace.
- Usługi fotograficzne i kreatywne – sesje zdjęciowe, ilustracje, rękodzieło oraz projekty dekoracji.
- Usługi beauty – makijaż, stylizacja paznokci, fryzjerstwo lub kosmetyka, z uwzględnieniem obowiązku kasy fiskalnej.
Usługi fryzjerskie, kosmetyczne i kosmetologiczne są objęte szczególnymi zasadami dotyczącymi ewidencjonowania sprzedaży. W praktyce kasa fiskalna może być wymagana od pierwszej sprzedaży, niezależnie od niskich przychodów. W niektórych przypadkach potrzebny będzie także NIP.
Kiedy działalność nierejestrowana jest wykluczona?
Niski przychód nie wystarczy, jeśli rodzaj działalności wymaga wcześniejszego uzyskania uprawnień. Przed rozpoczęciem sprawdź przepisy branżowe, ponieważ działalności regulowanej nie można wykonywać wyłącznie dlatego, że mieści się w limicie.
Rejestracja firmy będzie konieczna między innymi przy działalności obejmującej:
- ochronę osób lub mienia, która wymaga odpowiedniej koncesji lub uprawnień,
- sprzedaż alkoholu wymagającą zezwolenia,
- usługi detektywistyczne objęte licencją i regulacjami branżowymi,
- zbieranie odpadów wymagające odpowiedniego wpisu lub zezwolenia,
- usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz wybrane czynności z zakresu pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Odrębne ograniczenia mogą dotyczyć także żywności, transportu, usług medycznych, opieki nad dziećmi oraz działalności wymagającej określonych kwalifikacji. W takich przypadkach sama działalność nierejestrowana nie zastępuje licencji, wpisu ani zezwolenia.
Jakie obowiązki trzeba spełnić?
Brak wpisu do CEIDG nie oznacza braku formalności. Przed rozpoczęciem przygotuj następujące elementy:
- Sprawdź, czy w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziłeś działalności gospodarczej.
- Zweryfikuj, czy usługa nie wymaga koncesji, zezwolenia, licencji ani wpisu do rejestru działalności regulowanej.
- Załóż uproszczoną ewidencję sprzedaży w formie papierowej albo elektronicznej.
- Zapisuj kwoty należne i kontroluj narastająco limit 10 813,50 zł na kwartał w 2026 roku.
- Przygotuj rachunek lub fakturę na żądanie klienta i poinformuj zleceniodawcę o możliwym obowiązku ZUS.
- Uwzględniaj przychody oraz udokumentowane koszty w zeznaniu rocznym PIT-36.
Przy sprzedaży konsumentom trzeba przestrzegać przepisów dotyczących reklamacji, zwrotów i umów zawieranych na odległość. W przypadku sprzedaży internetowej klient może mieć prawo odstąpienia od umowy w terminie 14 dni, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek.
Kasa fiskalna jest zwykle zbędna przy niewielkiej sprzedaży, ale podstawowy limit zwolnienia wynosi 20 000 zł obrotu na rzecz osób fizycznych i rolników ryczałtowych. Niektóre towary i usługi, w tym usługi fryzjerskie, kosmetyczne i naprawy pojazdów, są wyłączone ze zwolnienia. Sprawdź więc nie tylko kwotę obrotu, lecz także rodzaj świadczenia.
Jeśli przychód należny przekroczy limit kwartalny, działalność staje się działalnością gospodarczą od dnia przekroczenia. Następnie masz 7 dni na złożenie wniosku o wpis do CEIDG. Nie czekaj z rejestracją do końca kwartału, ponieważ obowiązek powstaje w momencie przekroczenia progu.
Najbezpieczniejszy wybór zależy od charakteru pracy. Sprzedaż własnych produktów zwykle nie tworzy obowiązku ZUS, natomiast usługa wykonywana osobiście wymaga wcześniejszego uzgodnienia ze zleceniodawcą zasad ubezpieczenia. Przy wątpliwościach dotyczących kwalifikacji umowy lub regulacji branżowych warto uzyskać indywidualną informację z ZUS albo poradę specjalisty.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej, podatkowej ani ubezpieczeniowej. Przepisy i praktyka organów mogą się zmieniać, dlatego w konkretnej sprawie sprawdź aktualne stanowisko ZUS, urzędu skarbowego lub doradcy.
